İmtahan stresi: səbəbləri və çıxış yolları

İmtahan yaxınlaşdıqca bir çox şagird narahatlıq, gərginlik və daxili təzyiq hiss edir. Bu vəziyyət müəyyən qədər normaldır. Lakin stress çox gücləndikdə şagirdin diqqətinə, özünəinamına və imtahan nəticəsinə mənfi təsir edə bilər. Buna görə də imtahan stresini vaxtında anlamaq və düzgün şəkildə idarə etmək çox vacibdir.

Niyə yaranır?

İmtahan stresinin yaranmasının bir neçə əsas səbəbi var. Ən çox rast gəlinən səbəblər bunlardır.

Hazırlığın kifayət qədər olmaması

Dərslər plansız oxunduqda və ya mövzular son günlərə saxlanıldıqda şagird özünü hazır hiss etmir. Bu da stressi artırır.

Uğursuzluqdan qorxmaq

“Ya alınmasa?” düşüncəsi şagirdin daxilində əlavə təzyiq yaradır. Nəticəyə həddindən artıq fokuslanmaq sakitliyi azaldır.

Yüksək gözləntilər

Ailə, müəllim və ya şagirdin özündən gözləntiləri çox olduqda imtahana daha çox gərginliklə yanaşılır.

Başqaları ilə müqayisə

Dostların və ya sinif yoldaşlarının hazırlığı ilə özünü müqayisə etmək özünəinamı zəiflədə bilər.

İmtahan stresi necə özünü göstərir?

İmtahan stresi həm fiziki, həm də emosional əlamətlərlə hiss oluna bilər. Məsələn:

• diqqətin dağılması

• ürək döyüntüsünün artması

• yuxu pozuntusu

• əllərin titrəməsi

• özünəinamın azalması

• bildiyini unutduğunu düşünmək

Bu əlamətlər gücləndikdə şagird imtahanda real bilik səviyyəsini tam göstərə bilmir.

İmtahan stresini azaltmaq üçün nə etmək olar?

İmtahan stresini azaltmaq üçün sadə, amma təsirli addımlar atmaq mümkündür.

Planlı hazırlaşın

Mövzuları hissələrə bölərək gündəlik plan qurmaq hazırlıq prosesini daha rahat edir. Planlı yanaşma şagirddə nəzarət hissi yaradır.

Kiçik hədəflər seçin

Bir gündə çox mövzu bitirməyə çalışmaq əvəzinə, real və kiçik hədəflər qoymaq daha faydalıdır. Bu, həm motivasiyanı artırır, həm də yorğunluğu azaldır.

Nəfəs məşqlərindən istifadə edin

Dərin və yavaş nəfəs almaq gərginliyi azaltmağa kömək edir. Xüsusilə imtahan öncəsi bu üsul daha sakit qalmağa kömək edə bilər.

Özünüzü müqayisə etməyin

Əsas diqqət başqalarının nəticəsinə deyil, öz inkişafınıza yönəlməlidir. Hər şagirdin öyrənmə tempi fərqlidir.

Yuxu və istirahətə diqqət edin

Yuxusuzluq diqqət və yaddaşa mənfi təsir göstərir. İmtahan dövründə düzgün yuxu rejimi saxlamaq vacibdir.

Valideynlər necə dəstək ola bilər?

Valideynlərin münasibəti şagirdin psixoloji vəziyyətinə ciddi təsir edir. Təzyiq göstərmək əvəzinə anlayışlı və dəstəkləyici olmaq daha faydalıdır. Uşağa yalnız nəticəyə görə deyil, göstərdiyi zəhmətə görə də dəyər verildiyini hiss etdirmək vacibdir.

Nəticə

İmtahan stresi bir çox şagirdin yaşadığı təbii haldır. Əsas məsələ bu stressin şagirdi idarə etməsinə imkan verməməkdir. Planlı hazırlıq, düzgün rejim, müsbət düşüncə və emosional dəstək sayəsində  stresi azaltmaq mümkündür. Şagird imtahana nə qədər sakit və inamlı girərsə, nəticəsi də bir o qədər yaxşı ola bilər.